اگر از چند نفر بپرسی «پاسور بلدی؟» و «چهاربرگ بلدی؟»، احتمالاً یک بازی را توصیف می‌کنند: کارتی از دست می‌زنی و کارت‌هایی از زمین برمی‌داری که با آن روی هم یازده شوند. این بازی ایرانی از خانوادهٔ «بازی‌های ماهی‌گیری» است؛ بازی‌هایی که در آن‌ها کارت‌های روی زمین را با کارت دستت «صید» می‌کنی. نامهای مختلفش بیشتر از عادت هر شهر و خانواده می‌آید تا از قانونهای متفاوت.
سه نام، یک بازی
- پاسور: رایج‌ترین نام امروزی بازی.
- چهاربرگ: اشاره به چهار کارتی که در هر پخش به هر نفر داده می‌شود و چهار کارتی که اول بازی روی زمین می‌آید.
- هفتخاج: اشاره به یکی از مهم‌ترین امتیازهای بازی: کسی که هفت خاج (گشنیز) یا بیشتر جمع کند، ۷ امتیاز می‌گیرد.
پس وقتی کسی می‌گوید «ما چهاربرگ را این‌طوری بازی می‌کنیم»، معمولاً منظورش یک یا دو قانون خانگی است، نه بازی دیگری.
قانون اصلی پاسور
این‌ها قانون‌هایی است که تقریباً همه رویش توافق دارند و همدور هم با آن‌ها بازی می‌کند:
- به هر نفر چهار کارت داده می‌شود و چهار کارت رو به رو روی زمین می‌آید. اگر سرباز روی زمین باشد به دستهٔ کارت برمی‌گردد؛ اگر بیش از یک سرباز، یا سه بی‌بی یا سه شاه بیاید، کارت‌ها دوباره بر زده می‌شوند.
- هر کارت عددی (آس تا ده) یک دسته کارت عددی از زمین را برمی‌دارد که با خودش جمعاً یازده شود. آس یک حساب می‌شود. مثلاً هفت، یک چهار یا یک سه و یک آس را برمی‌دارد.
- بی‌بی فقط یک بی‌بی را برمی‌دارد و شاه فقط یک شاه را.
- سرباز همهٔ کارت‌های زمین را برمی‌دارد، جز بی‌بی‌ها و شاه‌ها.
- اگر کارتت چیزی برنداشت، روی زمین می‌ماند.
- وقتی دست‌ها خالی شد، دوباره چهار کارت پخش می‌شود تا کارت‌ها تمام شوند. کارت‌هایی که آخر بازی روی زمین می‌ماند مال آخرین کسی است که چیزی برداشته.
سور چیست؟
اگر با یک حرکت همهٔ کارت‌های زمین را برداری، سور زده‌ای و ۵ امتیاز می‌گیری. دو استثنا دارد: با سرباز سور زده نمیشود و در پخش آخر هم سوری حساب نمیشود.
امتیازها
در هر دست ۲۰ امتیاز کارت پخش می‌شود، به‌علاوهٔ سورها:
- هفت خاج یا بیشتر: ۷ امتیاز
- ده خشت: ۳ امتیاز
- دو خاج: ۲ امتیاز
- هر آس: ۱ امتیاز (جمعاً ۴)
- هر سرباز: ۱ امتیاز (جمعاً ۴)
بازی تا ۶۲ امتیاز ادامه پیدا می‌کند؛ بعضی‌ها بازی بلندتر تا ۱۰۵ را ترجیح می‌دهند.
تفاوت‌ها از کجا می‌آید؟
وقتی دو جمع پاسور را «متفاوت» بازی می‌کنند، معمولاً اختلاف در یکی از این‌هاست:
- عدد پایان بازی: ۶۲ یا ۱۰۵.
- برداشتن چند دسته با یک کارت: در بعضی جمع‌ها یک کارت عددی می‌تواند هم‌زمان چند دستهٔ یازده‌تایی را بردارد؛ در همدور هر کارت فقط یک دسته برمی‌دارد.
- امتیاز بیشترین کارت: بعضی‌ها به تیمی که بیشتر کارت جمع کرده امتیاز اضافه می‌دهند. در شکل کلاسیک که همدور بازی می‌کند این امتیاز نیست.
- سور در پخش آخر: بعضی‌ها سورِ پخش آخر را هم حساب می‌کنند؛ در قانون کلاسیک حساب نمیشود.
- تعداد بازیکن: پاسور دونفره یا چهارنفره بازی می‌شود. در چهارنفره، یارها روبه‌روی هم‌اند و کارت‌هایشان یکی حساب می‌شود.
قبل از شروع، بهتر است سر همین چند مورد با هم توافق کنید. در همدور قانون‌ها ثابت است و در صفحهٔ بازی پاسور و داخل اپ نوشته شده، پس با هر کسی بازی کنی، دعوایی سر قانون نیست.
چند نکتهٔ کوتاه برای بردن
- خاج‌ها را بشمار. هفت خاج ۷ امتیاز است؛ بزرگ‌ترین امتیاز ثابت هر دست.
- سرباز را حرام نکن. وقتی زمین پر است و چند کارت امتیازدار رویش هست، سرباز بیشترین ارزش را دارد.
- برای حریف سور نچین. کارتی که زمین را به جمع یازده نزدیک می‌کند، ممکن است برای حریف سور بسازد.
سؤال‌های رایج
پاسور و چهاربرگ یک بازیاند؟
بله. پاسور، چهاربرگ و هفتخاج نامهای یک بازی ایرانیاند. تفاوتهایی که میبینی معمولاً قانونهای خانگی است، مثل عدد پایان بازی یا برداشتن چند دسته با یک کارت.
سور در پاسور چند امتیاز است؟
هر سور ۵ امتیاز است. با سرباز سور زده نمیشود و در پخش آخر هم سور حساب نمیشود.
پاسور تا چند امتیاز بازی می‌شود؟
معمولاً تا ۶۲ امتیاز. بازی بلندتر تا ۱۰۵ امتیاز هم رایج است و همدور هر دو را دارد.