حکم بازی کارتی چهارنفره‌ای است که تقریباً هر ایرانی دست‌کم یک بار سر سفره یا در سفر دیده است. قانون‌هایش ساده‌اند، اما همین سادگی پشتش یک بازی فکری عمیق دارد: شمردن کارت‌ها، خواندن دست یار و زمان درستِ حکم زدن. این راهنما حکم را همان‌طور توضیح می‌دهد که در بیشتر خانه‌های ایرانی بازی میشود و همدور هم با همین قانون‌ها بازی می‌کند.
وسایل و چیدمان
- یک دست ورق ۵۲تایی بدون ژوکر. ترتیب کارت‌ها از بالا به پایین: آس، شاه، بی‌بی، سرباز، ۱۰، ۹ و … تا ۲.
- چهار بازیکن در دو تیم دونفره. یارها روبه‌روی هم می‌نشینند، پس نوبت‌ها یکی در میان بین دو تیم می‌چرخد.
- هدف هر دور: گرفتن هفت دست از سیزده دست. هدف کل بازی: رسیدن به ۷ امتیاز.
حاکم چطور تعیین میشود؟
در شروع بازی یک نفر کارت‌ها را یکی‌یکی و رو به رو جلوی بازیکن‌ها می‌گذارد. اولین کسی که آس به دستش برسد حاکم است. حاکم دو کار مهم دارد: خال حکم را انتخاب می‌کند و دست اول را شروع می‌کند.
بعد از دور اول، اگر تیم حاکم دور را ببرد حاکم عوض نمی‌شود. اگر ببازد، حاکمی به نفر بعدی میرسد.
پخش کارت و انتخاب حکم
اول به هر نفر پنج کارت داده میشود. حاکم فقط با دیدن همین پنج کارت خال حکم را انتخاب می‌کند: دل، خشت، پیک یا گشنیز. بعد بقیهٔ کارت‌ها پخش میشود تا هر نفر سیزده کارت داشته باشد.
نکته‌اش این است که حاکم با اطلاعات ناقص تصمیم می‌گیرد. معمولاً خالی را حکم میکنند که بیشترین کارت را از آن دارند، به‌خصوص اگر آس یا شاه هم کنارش باشد.
هر دست چطور بازی میشود؟
- حاکم دست اول را با هر کارتی که بخواهد شروع می‌کند. در دست‌های بعد، برندهٔ دست قبل شروع می‌کند.
- بقیه به ترتیب یک کارت می‌گذارند. باید از خال زمین بازی کنی؛ یعنی اگر از خالی که اول آمده کارت داری، مجبوری همان را بگذاری.
- اگر از آن خال نداری، آزادی: می‌توانی حکم بزنی یا هر کارت دیگری بیندازی.
- اگر در دست حکمی آمده باشد، بالاترین حکم دست را می‌برد. اگر نه، بالاترین کارتِ خالِ زمین برنده است. کارتِ خال دیگر، هر قدر هم بالا باشد، دست را نمی‌برد.
امتیازها: دور، کُت و حاکم‌کُت
تیمی که زودتر هفت دست بگیرد، آن دور را می‌برد:
- برد معمولی: ۱ امتیاز.
- کُت: اگر تیم برنده هفت دست بگیرد و حریف هیچ دستی نگرفته باشد، ۲ امتیاز.
- حاکم‌کُت: اگر تیمی که کُت شده تیم حاکم باشد، تیم مقابل ۳ امتیاز می‌گیرد.
اولین تیمی که به ۷ امتیاز برسد بازی را برده است. چون دور با رسیدن به هفت دست تمام میشود، معمولاً همهٔ سیزده دست بازی نمی‌شود.
اشتباه‌های رایج تازه‌کارها
- حکم زدن روی دست یار: اگر کارت یارت دست را می‌برد، حکمت را حرام نکن؛ یک کارت کوچک بینداز.
- نگه داشتن آس‌های بیرونی: آس خال‌های دیگر فقط تا وقتی برنده است که حریف از آن خال دارد. دیر بازی‌اش کنی، ممکن است حکم بخورد.
- نشمردن حکم‌ها: از هر خال سیزده کارت هست. اگر بدانی چند حکم بیرون آمده، می‌فهمی آخرین حکم‌ها دست کیست.
- بی‌توجهی به کُت: وقتی دور به ضررت پیش می‌رود، فقط گرفتن یک دست کافی است تا کُت نشوی و امتیاز کمتری بدهی.
برای نکته‌های بیشتر، صفحهٔ بازی حکم آنلاین را ببین. اگر بازی‌های دونفره‌خوان را دوست داری، شلم قدم بعدی است: همان حال‌وهوای حکم، با خواندن و امتیازهای بزرگ‌تر.
سؤال‌های رایج
حکم دونفره یا سهنفره هم داریم؟
حکم دونفره و سهنفره هم در بعضی خانهها بازی میشود، اما شکل اصلی و رایج حکم چهارنفره و دو تیمی است. در همدور حکم چهارنفره است و اگر کمتر از چهار نفرید، رباتها جای خالی را پر میکنند.
اگر از خال زمین داشته باشم، می‌توانم حکم بزنم؟
نه. تا وقتی از خال زمین کارت داری، باید همان را بازی کنی. فقط وقتی از آن خال نداری می‌توانی حکم بزنی.
بعد از هر دور چه کسی حاکم میشود؟
اگر تیم حاکم دور را ببرد، حاکم همان میماند. اگر ببازد، حاکمی به نفر بعدی میرسد.